محمد تقي جعفري

127

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

در يك جامعه بيشتر مطرح بوده باشد ، تأثير آن در زندگى افراد و گروههاى آن جامعه بيشتر خواهد بود . اين تأثير داراى صورتها و كيفيتها و كميتهاى مختلفى است . از آن جمله : 1 - عقل و خرد شخصيتى كه در يك جامعه مطرح مىشود ، بدون ترديد افراد يا گروه هائى از آن جامعه تحت تأثير عظمتهاى آن عقل و خرد قرار گرفته ، آگاهانه يا ناآگاه به طرف آن كشيده ميشوند . هر اندازه كه عناصر شخصيتى يك انسان در شئون زندگى آن جامعه بيشتر و و عميقتر مطرح گردد ، كشش و انجذاب بيشتر و عميقترى را در فضاى جامعه بوجود خواهد آورد . اين مسئله به آن معنى نيست كه همهء افراد و گروه‌هاى جامعه بىكسان از عظمت و نتايج آن خرد و عقل برخوردار خواهند گشت ، بلكه به اين معنى است كه زمينهء مناسبى در آن جامعه براى آن كشش و انجذاب بوجود مىآيد كه در قوانين حقوقى و اجراى آن و رفتار سياسى و نتايج آن مىتواند نشان دهندهء آن زمينهء مناسب بوده باشد كه وجود شخصيت عاقل و خردمند در رأس جامعه آن را ايجاب مىنمايد . 2 - اگر شخصيت و يا شخصيتهائى كه در رديف پيشتازى يك جامعه قرار مىگيرند ، سست عنصر و بيخيال به اصول زندگى مردم باشند ، اگر بتوانند در موقعيت خود دوامى داشته باشند ، [ كه دوامى نخواهند داشت ] بىشك و ترديد ، مردم آن جامعه به سستى و بيخيالى گراييده ، چهره‌هاى جدى زندگى كه از متن آن مىجوشد ، مبدل به قيافه‌هاى شوخى و مسخره انگيز مىگردد . 3 - اگر شخصيت يا شخصيتهائى زمام امور جامعه را بدست بگيرند كه طعم استقلال فرهنگى و هنرى و علمى و اخلاقى را نچشيده باشند ، و چنان كه در بالا گفتيم و عناصر شخصيتى آنان در مقدرات و سرنوشت جامعه بوسيلهء شكلى از اشكال قدرت نقش تعيين كننده داشته باشد ، بدون ترديد انسانهاى آن جامعه طعم استقلال فرهنگى و هنرى و علمى و اخلاقى را نخواهند چشيد . 4 - اگر پيشرو شخص يا اشخاصى قدرتپرست و قدرت محور بوده